VUA NÀO XUỐNG CHIẾU CẦN VƯƠNG

Hưởng ứng chiếu cần vương, dân chúng ta ở khắp các nơi, dưới sự lãnh đạo của các sĩ phu văn vồn vã nước đã sôi sục đứng lên phòng Pháp.

Bạn đang xem: Vua nào xuống chiếu cần vương


Tháng 7 năm Ất Dậu (8-1885), ts Trần Văn Dư thay mặt đại diện Nghĩa hội Quảng phái mạnh ra bạn dạng cáo thị kêu gọi toàn dân trong tỉnh vùng lên đáp nghĩa phải vương chống Pháp.
Trước tình thế nguy ngập đó, trằn Văn Dư đã bàn với bộ tham mưu (gồm Nguyễn Duy Hiệu, Phan Bá Phiến, Nguyễn Thành) về kế “giải binh quy điền” nhằm mục đích bảo toàn lực lượng, sẵn sàng kế hoạch vĩnh viễn sau này. Trằn Văn Dư bàn giao mọi bài toán lại cho Nguyễn Duy Hiệu vắt ông lãnh đạo Nghĩa hội.

Đầu năm 1886, Nguyễn Duy Hiệu xác nhận làm Hội chủ new Nghĩa hội thế Trần Văn Dư. Ông đã lựa chọn thung lũng Trung Lộc nằm trong Quế Sơn, chỗ đất đai màu mỡ, có không ít vườn cây trái cùng cánh đồng lúa lớn, xung quanh có núi cao bao bọc, làm điểm đặt tổng hành dinh của Nghĩa hội với tên thường gọi là Tân thức giấc Trung Lộc.
Do sự chênh lệch quá lớn về quân số cùng vũ khí, sau đó 1 số cuộc chiến đấu, nghĩa quân không cản nổi bước tiến của giặc. Phân biệt bước suy vong của Nghĩa hội là tất yêu tránh khỏi, Nguyễn Duy Hiệu bàn định với giúp sức Phan Bá Phiến:
“Nghĩa hội tía tỉnh, ông với tôi thật nhà trương. Việc dường như không thể làm thì chỉ bao gồm chết mà lại thôi. Tuy thế hai ta cùng bị tiêu diệt một dịp là vô ích. Ông hãy bị tiêu diệt trước. Phần tôi đang giải tán Hội, rồi lấy thân mặc mang đến Pháp bắt. Người Pháp tra hỏi, tôi sẽ rất lực giải thoát đến Hội. 1 mình tôi chết không xứng đáng tiếc, còn Hội ta sau này có kẻ có tác dụng thành chí ta, có nghĩa là ta sinh sống đó!”.

Xem thêm:


Trước kiến nghị chí tình mà cũng rất quyết đoán của người đồng minh thiết cốt, mà lại cũng là thủ lãnh của phong trào, Phan Bá Phiến đã khẳng khái dấn lời, rồi lấy túi dung dịch độc có theo bên mình, dốc vào mồm, tự tận.
Chứng kiến xong cái bị tiêu diệt của người bạn bè tâm phúc, Nguyễn Duy Hiệu theo mặt đường sông trường Giang về lại nơi nuốm hương Thanh Hà. Sau khi về nhà viếng bà bầu già, Nguyễn Duy Hiệu ra miếu thờ quan lại Công giữa bãi cát Thanh Hà, khoác áo lâu năm đen, đầu vấn khăn cẩn thận, ngồi xếp bằng, từ tại ngay trước bàn thờ cúng Quan Vân Trường, rồi cho tất cả những người đi báo Nguyễn Thân cho bắt ông.
Trước mẫu gọi là Hội đồng Viện Cơ mật của triều đình Đồng Khánh tương tự như trước phái viên của tòa án nhân dân Khâm sứ, Nguyễn Duy Hiệu chỉ cung khai trước sau một lời: “Nghĩa hội Quảng nam giới ở cha tỉnh, không bên dưới vài trăm, phần đông là đều người mang tên tuổi, dẫu vậy cam trung khu làm giặc duy chỉ gồm mình Hiệu nhưng mà thôi. Kỳ dư đa số bị nghiền theo. Họ hại bị thiêu hủy công ty cửa, không dám không theo, bên cạnh đó không tất cả bụng gì khác. Vậy chém một mình Hiệu cũng đủ, chớ nhọc lòng hỏi tội phần đông kẻ khác có tác dụng gì”.
Cái chết đầy tính chất bi ai của nhị thủ lĩnh Nghĩa hội Quảng phái nam là Nguyễn Duy Hiệu với Phan Bá Phiến đang khép lại một trào lưu đấu tranh yêu thương nước của nhân dân, tuy ngắn ngủi, nhưng không hề thua kém phần sôi động, oanh liệt.